Ένα ανεκπλήρωτο πεδίο δυνατοτήτων
Στην Ισλανδία σήμερα, έχει επιτευχθεί η σχεδόν ολοκληρωτική και επιτυχημένη απόρριψη των εμβρύων με σύνδρομο Down. Η δυνητική πρόσβασή τους στον κοινωνικό ιστό έχει αποκοπεί. Συνοπτικά, υπολογίζεται πως το 85% των εγκυμονουσών επιλέγουν να περάσουν μέσα από το στάδιο του προγεννητικού ελέγχου, για τη διάγνωση και λήψη ανατροφοδότησης από το ιατρικό προσωπικό, σχετικά με πιθανές ανωμαλίες τις οποίες μπορεί να εμφανίσει το βρέφος σε μελλοντικό βαθμό.
Σχεδόν όλες -αν όχι όλες- οι οικογένειες οι οποίες δέχονται να συμμετάσχουν σε αυτή τη διαγνωστική και αξιολογική διαδικασία, τελικά επιλέγουν τον τερματισμό της εγκυμοσύνης, εάν είναι φανερό ή πιθανό πως αυτή χαρακτηρίζεται από «ανώμαλα» χαρακτηριστικά γνωρίσματα.
Στην Ισλανδία συνεχίζουν να γεννιούνται παιδιά με σύνδρομο Down, όμως εξαιτίας δύο κύριων λόγων: 1) Ένα 15-20% των εγκυμονούντων γυναικών αρνούνται να συμμετέχουν στον ανάλογο προγεννητικό έλεγχο, οπότε δεν έρχονται αντιμέτωπες με την επίγνωση πιθανών «ανεπιθύμητων» συνεπειών και 2) Τα διαγνωστικά και τεχνικά μέσα δεν είναι ακόμη αρκετά τέλεια, ευαίσθητα και ώριμα, για την ολοκληρωτική ανίχνευση των αντίστοιχων συνδρόμων.
Συνεπώς, κάποιες περιπτώσεις παραμένουν αόρατες, ακόμη και αν οι οικογένειες που συμμετείχαν σε προγεννητικό έλεγχο θα ήθελαν να τις εντοπίσουν και να τις αντιμετωπίσουν αναλόγως. Βλέπει κανείς λοιπόν, πως οι λόγοι που συνεχίζουν να επιτρέπουν την ένταξη των ατόμων με σύνδρομο Down στην κοινωνία -είναι καθαρά ή στον μεγαλύτερο βαθμό τουλάχιστον- λόγοι που οφείλονται σε τεχνικές αδυναμίες και τη μη ένταξη συγκεκριμένων δημογραφικών στο καθεστώς της τεχνόσφαιρας.
Όταν λοιπόν οι δύο προαναφερόμενοι φραγμοί εκλείψουν, όταν δηλαδή τα τεχνικά μέσα ανίχνευσης θα ωριμάσουν και θα γίνουν έγκυρα και ευαίσθητα σε απόλυτο βαθμό, και όταν και η μειοψηφική αυτή πληθυσμιακή τάξη ενταχθεί πλήρως, όπως και είναι αναμενόμενο, στο καθεστώς της μηχανόσφαιρας, τότε αναμένεται πως όντως αυτό θα αποτελεί το τέλος της αναπαραγωγής ανθρώπων με σύνδρομο Down και φυσικά η λίστα θα διοχετευτεί και σε μια σειρά άλλων συνδρόμων και παρεκκλίσεων.
Ουσιαστικά και για να είμαστε ειλικρινείς, στο συγκεκριμένο παράδειγμα της Ισλανδίας η ολοκληρωτική εξάλειψη του συγκεκριμένου δημογραφικού αποτελεί ήδη μια πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς γιατί ο λόγος της επιβίωσης των μειοψηφικών υπολειμμάτων, γίνεται δυνατός, εξαιτίας τεχνικο-επιστημονικών περιορισμών και όχι με βάση ένα ήθος, που χαρακτηρίζει την ύπαρξη των οικογενειών, οι οποίες συνειδητά επιλέγουν διαφορετικά.
Η υπόθεση είναι ήδη τετελεσμένη. Ακόμη και αν κάποια παιδιά με σύνδρομο Down συνεχίζουν να γεννιούνται, αυτό συμβαίνει για στρεβλούς λόγους. Μπορεί κανείς να υποστηρίξει πως η μειοψηφική τάση που δεν επιλέγει να συμμετέχει σε προγεννητικό έλεγχο, χαρακτηρίζεται τελικά από ένα ήθος το οποίο εμπεριέχει αντισώματα ως προς αυτή τη κατάσταση, αλλά το πιο πιθανό σενάριο, είναι πως αυτή θα χάσει τη δυναμική της εις βάθος χρόνου και θα απορροφηθεί από την ευρύτερη και κοινή τάση.
Η νεωτερικότητα χαρακτηρίζεται από την κλασική ευγονική των ολοκληρωτικών καθεστώτων, όπως του ναζιστικού εκτρώματος, αλλά και από φιλελεύθερες δυναμικές, οι οποίες μπορεί να διαφοροποιούνται σε κάποιο βαθμό από την κλασική ευγονική, αλλά τελικά αναπαράγουν κοινά αποτελέσματα με εκείνη.
Ας συνοψιστούν οι βασικές διαφορές μεταξύ της κλασικής ευγονικής και του φιλελεύθερου «ξαδέλφου» της. Στην περίπτωση των ολοκληρωτικών καθεστώτων του προηγούμενου αιώνα, η εκκαθάριση συγκεκριμένων δημογραφικών πραγματοποιούνταν και συντονιζόταν σε εθνική κλίμακα από έναν κεντρικό σχεδιαστή, δηλαδή το κράτος. Στη σημερινή εποχή της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας η εκκαθάριση συγκεκριμένων δημογραφικών πραγματώνεται από ένα αποκεντρωμένο δίκτυο ανεξάρτητων ατόμων-οικογενειών.
Στην περίπτωση των ολοκληρωτικών καθεστώτων η επίτευξη αυτού του στόχου ήταν εξαναγκαστική. Ακόμη και αν διαφωνούσαν περί αυτού οι πολίτες, δεν μπορούσαν να επηρεάσουν σε ουσιαστικό βαθμό την κατάσταση. Στη φιλελεύθερη περίπτωση, αυτό το εγχείρημα υλοποιείται με γνώμονα την ατομική συγκατάθεση. Το άτομο είναι πρόθυμο από μόνο του να επιλέξει αυτή τη συμπεριφορική δίοδο, παρά την απουσία εξωτερικού εξαναγκασμού.
Το ολοκληρωτικό καθεστώς κάνει αυτό που κάνει για λόγους φυλετικής και γενετικής καθαρότητας. Ο στόχος του είναι να «σώσει» το έθνος από αδύναμα και βρώμικα και βέβηλα δημογραφικά υπολείμματα. Οι μοντέρνες οικογένειες έχουν τους δικούς τους λόγους.
Αυτοί μπορεί να είναι αβεβαιότητα για το μέλλον του παιδιού, οικονομικές ανησυχίες, αλλά και κάτι το οποίο τυπικά δεν θέλει να το παραδεχτεί κανείς φωναχτά. Δηλαδή, το πως δεν είναι πρόθυμες να αναθρέψουν μια «ανωμαλία» διότι αυτό αποτελεί επίπονη και επιβαρυντική διαδικασία η οποία θα περιόριζε την ελευθερία και την αυτονομία τουςκαι την εξατομίκευση της ζωής τους με βάση το φιλελεύθερο πρόταγμα.
Συνεπώς, δεν μπορούν να παραδεχτούν κάτι τέτοιο σε δημόσιο επίπεδο, διότι τότε γίνεται φανερό, πως αποτελούν ανεπαρκείς ανθρωπολογικές μονάδες, οι οποίες θα μπορούσαν δυνητικά να «βελτιωθούν» αν επιλεχθεί το δυσκολότερο και πιο επίπονο μονοπάτι της ζωής. Περισσότερα για αυτό ο αναγνώστης μπορεί να βρει εδώ: Τα Βαθύτερα Αίτια της Υπογεννητικότητας: Η Κρίση της Δέσμευσης
Οι ναζιστικές εκκαθαρίσεις του κοντινού παρελθόντος δεν περιορίζονταν μόνο σε προγράμματα υποχρεωτικής στείρωσης κ.λπ. αλλά και στους ήδη γεννημένους και αναπτυγμένους ανθρώπους. Για τη φιλελεύθερη και νεότερη περίπτωση, το δεύτερο κομμάτι αποτελεί φρικαλεότητα. Αυτή περιορίζει τη δράση της στο προγεννητικό επίπεδο, κάτι το οποίο σίγουρα είναι πρόοδος, έχοντας σαν σημείο αναφοράς το ναζιστικό υπόδειγμα.
Συνοπτικά, οι σκοποί, τα μέσα και οι λόγοι των εκκαθαρίσεων άλλαξαν. Αναμφίβολα όμως το αποτέλεσμα κατά κάποιες συγκεκριμένες οπτικές είναι κοινό. Τόσο η συγκεντρωτική κοινωνία, όσο και η αποκεντρωμένη έχουν τοποθετηθεί, με βάση τις επιλογές τους, ως προς την άρθρωση μιας αξιακής υποστήριξης. Τόσο η μία, όσο και η άλλη κρίνει, πως συγκεκριμένα δημογραφικά, τα οποία χαρακτηρίζονται από ειδικά και εγγενώς προς αυτά φυσικά γνωρίσματα, μπορούν να απορριφθούν.
Για την ακρίβεια η περίπτωση της ατομοκεντρικής κοινωνίας είναι ακόμη πιο αποτελεσματική από την κολεκτιβιστική εκδοχή της, τουλάχιστον υπό ειδικές περιπτώσεις όπως το παράδειγμα της Ισλανδίας. Οι ναζί ονειρεύονταν την ολοκληρωτική εξάλειψη των ομάδων-στόχων τους. Θα έτριβαν τα μάτια τους αν έβλεπαν, πως σήμερα υπάρχουν εναλλακτικά κανάλια και πλαίσια δράσης, τα οποία επιτυγχάνουν τους βάρβαρους στόχους τους, κάτω από έναν καθαρό και «πολιτισμένο» πέπλο λειτουργίας, δίχως να ανοίγει ρουθούνι από το ευρύτερο σώμα των πολιτών.
Κοινώς, ίσως είναι άδικο να χαρακτηρίσουμε αυτό που συμβαίνει σήμερα σαν ευγονική, αλλά μια παραπλήσια και συγγενική -σε κάποιο βαθμό- κατάσταση της όντως είναι φανερή, και αυτή έχει απλά προσαρμοστεί κάτω από τις παραμέτρους λειτουργίας των ατομοκεντρικών κοινωνιών.
Η μονάδα του ατόμου, ο ακρογωνιαίος λίθος της φιλελεύθερης κοινωνίας, δεν έχει πρόβλημα με αυτή την κατάσταση, μιας και η ίδια είναι η κύρια δύναμη, η οποία ρυθμίζει την εκκαθάριση. Το πρόβλημά της περιορίζεται στο ποιος κάνει την εκκαθάριση, το κράτος ή το άτομο. Το ζήτημα επίσης περιορίζεται στο αν η εκκαθάριση είναι συναινετική με βάση τη βούληση του ατόμου ή εξαναγκαστική από έναν εξωτερικό κεντρικό διαχειριστή.
Κανείς όμως δεν αναγνωρίζει πως και στις δύο περιπτώσεις ερχόμαστε αντιμέτωποι με την εκκαθάριση, η οποία απλώς άλλαξε μορφή, μιας και οι κοινωνίες έφυγαν από το κολεκτιβιστικό σύστημα συντεταγμένων και αγκάλιασαν την ατομοκεντρική ρύθμιση δόμησης τους. Η ανθρωπολογική μονάδα του μοντέρνου ατόμου-μισθωτού κρίνει ορθά πως η προγενέστερη κολεκτιβιστική ευγονική ήταν ένα εγκληματικό και απεχθές φαινόμενο.
Παρ' όλ' αυτά είναι στον μεγαλύτερο βαθμό ανίκανη, να διακρίνει πως υπολείμματα αυτής της τάσης, αναπαράγονται και στην ιδιωτική εποχή, έχοντας σαν σημείο αναφοράς το άτομο αντί την κολεκτίβα. Κοντολογίς, η ιντιβιντουαλιστική κοινωνία αναπαράγει τη δική της «διαγραφή» ανεπιθύμητων ομάδων, με γνώμονα τις ατομικιστικές παραμέτρους και λογισμικό της με αποτέλεσμα να αλλάζει και η μορφή της προβληματικής ενέργειας.
Ακριβώς επειδή ο κόσμος σήμερα είναι γέννημα αυτής της κοινωνίας, είναι και αντιληπτικά ανίκανος να προσέξει την αναπαραγωγή αυτού του προβλήματος, μέσα στους κόλπους της κοινωνίας αυτής, ενώ ταυτόχρονα, πολύ πιο εύκολα και αποτελεσματικά είναι ικανός να δει την προβληματική διάσταση του φαινομένου αυτού, στα πλαίσια του ολοκληρωτικού παραδείγματος, το οποίο έχει προ πολλού ξεπεράσει.
Είναι η «ευγονική» παραλλαγή του φιλελεύθερου κόσμου καλύτερη ή χειρότερη; Στον μεγαλύτερο βαθμό της είναι προτιμότερη, και αποτελεί ηθική πρόοδο, για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω, στη συγκριτική αναφορά που έγινε μεταξύ του φασιστικού και φιλελεύθερου πόλου. Ταυτόχρονα, υπάρχουν και κάποιες ενστάσεις ως προς αυτό. Για παράδειγμα, στην κλασική περίπτωση, ο γενικός πληθυσμός ήταν τυπικά αμέτοχος, και ο κεντρικός σχεδιαστής επέβαλλε την ευγονική πολιτική.
Εν αντιθέσει, ο ίδιος ο κόσμος της ελεύθερης κοινωνίας ενεργά επιλέγει να υποστηρίξει μια παραλλαγή αυτού του φαινομένου, χωρίς να χρειάζεται έναν κρατικό ιερέα να του επιβάλλει κάτι τέτοιο. Αυτή η τάση πηγάζει δηλαδή από μέσα του, δεν αποτελεί προϊόν εξωτερικής επιβολής και ισχύος, κάτι που επίσης είναι προβληματικό υπό αυτόν τον άξονα ανάλυσης.
Η λύση ασφαλώς δεν εδράζεται, ούτε στην παλινδρόμηση του απολυταρχικού παραδείγματος και τον εξαναγκασμό των γυναικών, αλλά ούτε και στη διατήρηση του φιλελεύθερου τρόπου ζωής. Ας ελπίσουμε πως ένα νέο παράδειγμα το οποίο υπερβαίνει αυτή τη διπολική τάση, θα εμφανιστεί και θα γίνει τελικά κυρίαρχο, το οποίο θα χαρακτηρίζεται από πρόσωπα τα οποία θα διακατέχονται από ένα ήθος, όπου τα ίδια θα επιλέγουν να μην προβούν σε τέτοιες ενέργειες και επιλογές εξαρχής.
Η άβολη αλήθεια είναι πως το παράδειγμα της Ισλανδίας φανερώνει μια συγκεκριμένη πολιτισμική κρίση την οποία έχει κάνει ο νεότερος πολιτισμός, μια κρίση η οποία φανερώνει άσχημα πράγματα, για το τι είδους πολιτισμός είναι και τι είδους ανθρώπους αναπαράγει.
Για άλλη μια φορά περισσότερα μπορούν να βρεθούν εδώ:Τα Βαθύτερα Αίτια της Υπογεννητικότητας: Η Κρίση της Δέσμευσης
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου